Sanayi tesislerinde, hastanelerde, otellerde veya devasa fabrikalarda çıkan yangınların istatistiklerine bakıldığında çok çarpıcı bir gerçekle karşılaşırız: Büyük endüstriyel yangınların %70’inden fazlası, gözden uzak bir köşede duran elektrik panolarındaki ufak bir kısa devreyle veya aşırı ısınan bir şalterle başlar. Alevler panonun dışına taşıp tüm odayı sardığında ise müdahale etmek genellikle çok geçtir. İşte tam bu noktada, yangını odanın içine yayılmadan saniyeler içinde “doğduğu yerde” boğarak yok eden pano içi söndürme sistemi (sektörel adıyla mikro söndürme) hayat kurtarıcı bir mühendislik harikası olarak karşımıza çıkar.
Pano İçi Söndürme Sistemi (Mikro Söndürme) Nasıl Çalışır?
Klasik bir gazlı söndürme sistemi tasarımında, yangını algılayan elektronik duman dedektörleri, bir kontrol paneli ve karmaşık kablo tesisatları bulunur. Pano içi söndürme sistemi ise sadeliğiyle öne çıkar; hiçbir elektronik panele veya elektrik enerjisine ihtiyaç duymaz. Tamamen mekanik ve otonom çalışır.
Sistemin kalbi, elektrik panosunun (veya CNC makinesinin, sunucu kabininin) içinde kabloların ve şalterlerin arasından yılan gibi gezdirilen özel bir Polimer Sensör Hortum’dur. Sistem şu şekilde çalışır:
- Panonun içinde bir kısa devre olur ve alev/aşırı ısı (genellikle 110°C – 120°C civarı) oluşur.
- Bu yüksek ısı, panonun içinde gezen polimer hortumun alevin olduğu tam o noktadan zayıflayarak patlamasına (delinmesine) neden olur.
- Hortumun delinmesiyle birlikte, panonun hemen dışına monte edilmiş olan küçük söndürme tüpünün (FM200, Novec 1230 veya CO2) vanası tetiklenir.
- Tüpün içindeki basınçlı söndürücü gaz, hortumun delindiği o noktadan doğrudan alevin kalbine püskürtülür.
Tüm bu süreç genellikle saniyeler içinde gerçekleşir. Alevler daha panonun kapağını bile ısıtamadan kaynağında yokedilir.
Neden Tüm Odayı Değil de Sadece Panoyu Söndürmeliyiz?
Bir elektrik odasında 10 adet pano olduğunu düşünelim. Geleneksel yöntemde, bu panolardan sadece birinde çıkan yangın odaya yayıldığında, tavandaki devasa sistem tetiklenir ve koca odayı tamamen gaza boğar. Bu durum, hem çok büyük bir gaz maliyeti (binlerce dolarlık tüp dolumu) yaratır hem de devasa sistemin aktifleşmesi süreci uzatır.
Mikro söndürme kullandığınızda ise “lokal koruma” yaparsınız. Sadece sorun çıkaran panonun içindeki ufak bir tüp boşalır. Yeniden dolum maliyeti çok düşüktür, diğer panolarınız güvenle çalışmaya devam eder ve fabrikadaki iş sürekliliği asla sekteye uğramaz.
Tesisinizdeki kritik kompanzasyon panolarını, otomasyon (PLC) kabinlerini ve makine içlerini düşük maliyetle koruma altına almak için Cenksan Yangın mühendislerinden mikro söndürme keşif talebinde bulunabilirsiniz.
