Sanayi tesisleri, veri merkezleri ve arşivler gibi su veya kimyasal köpük kullanımının ciddi zararlara yol açabileceği alanlarda gazlı yangın söndürme sistemleri hayati bir öneme sahiptir. Bu alanda en çok tercih edilen iki sistem olan FM200 (Heptafloropropan) ve Karbondioksit (CO2) sistemleri, yangını etkili bir şekilde söndürürler. Ancak bir tesise hangi sistemin kurulacağına karar verirken FM200 ve CO2 arasındaki farklar çok iyi analiz edilmelidir. Çünkü bu iki sistem; çalışma prensipleri, insan sağlığına etkileri ve kullanım alanları açısından birbirlerinden tamamen farklıdır.
1. Söndürme Prensibi Açısından FM200 ve CO2 Arasındaki Farklar
CO2 (Karbondioksit) Sistemleri: Yangın üçgeni adı verilen “ısı, oksijen, yakıt” dengesini oksijeni yok ederek bozar. CO2 gazı, ortama boşaldığında havadaki oksijen seviyesini yangının devam edemeyeceği %15’in altına (genellikle %10’lara) hızla düşürür. Temel prensip oksijeni boğmaktır.
FM200 Sistemleri: HFC-227ea olarak da bilinen FM200 gazı ise oksijeni ortamdan uzaklaştırmaz. Bunun yerine, yangının büyümesini sağlayan kimyasal zincir reaksiyonunu moleküler düzeyde kırar ve ortamdaki ısıyı çok hızlı bir şekilde absorbe ederek (soğutarak) yangını söndürür.
2. İnsan Sağlığı ve Güvenlik Faktörü (En Önemli Fark)
Bu iki sistem arasındaki en kritik ve ölümcül fark insan sağlığına olan etkileridir.
CO2 Sistemleri: Karbondioksit gazı, yangını söndürmek için oksijen seviyesini ölümcül düzeylere indirdiği için insanların bulunduğu mahallerde kesinlikle kullanılamaz. Odaya kazara boşalması veya yangın anında personelin içeride kalması boğulmalara ve can kayıplarına yol açar. Bu yüzden sadece insan bulunmayan (insansız) trafo odaları, boya kabinleri ve endüstriyel fırınlar gibi alanlarda kullanılır.
FM200 Sistemleri: Tasarım dozajlarında (genellikle %7-9) kullanıldığında insan sağlığına zararsızdır. Gaz boşaldığında içerideki personel güvenle nefes almaya devam edebilir. Bu nedenle veri merkezleri (Data Center), kontrol odaları, müzeler, arşivler ve personelin 7/24 çalıştığı ofis alanlarında güvenle tercih edilir.
3. Sistem Maliyeti ve Depolama Alanı İhtiyacı
FM200: Söndürme işlemi için ihtiyaç duyulan gaz konsantrasyonu düşüktür. Az miktarda gazla büyük alanlar korunabilir. Bu nedenle FM200 silindirleri (tüpleri) daha az yer kaplar. Sistem kurulum maliyeti, gazın ithal bir kimyasal olmasından dolayı CO2’ye göre başlangıçta daha yüksek olabilir.
CO2: Ortamdaki oksijeni tamamen boğmak için çok yüksek hacimlerde Karbondioksit gazına ihtiyaç vardır. Bu da ortamda onlarca kırmızı CO2 tüpünün bataryalar halinde depolanmasını gerektirir. Çok büyük bir tüp odasına ihtiyaç duyulur. Ancak kurulum ve gaz dolum maliyeti FM200’e göre daha ekonomiktir.
4. Çevresel Etkiler ve Basınç Durumu
Hem CO2 hem de FM200 temiz gazlardır; yani söndürme işlemi bittikten sonra ortamda sıvı, toz veya tortu bırakmazlar. Sadece ortamı havalandırmak yeterlidir. Ozon tabakasını delme potansiyelleri (ODP) her iki sistem için de sıfırdır.
Basınç açısından bakıldığında, CO2 sistemleri çok yüksek basınçlı sistemlerdir (genellikle 60 bar ve üzeri). Bu nedenle kullanılacak çelik çekme boruların, kolektörlerin ekstra yüksek basınca dayanıklı olması gerekir. FM200 sistemleri ise standart 25 veya 42 bar basınçta çalışır, mekanik tesisat maliyeti bir miktar daha düşüktür.
Sonuç: FM200 ve CO2 Arasındaki Farklar Doğrultusunda Hangisini Tercih Etmelisiniz?
Eğer korumak istediğiniz alan sürekli insan sirkülasyonu olan bir veri merkezi (Server), arşiv veya kontrol odası ise FM200 sisteminden şaşmamalısınız. Ancak korunacak alan insansız bir elektrik şaftı, kablo galerisi veya büyük bir endüstriyel makine parkuru ise, yüksek söndürme kapasitesi sebebiyle CO2 (Karbondioksit) sistemleri en ideal seçenektir.
Görüldüğü üzere FM200 ve CO2 arasındaki farklar hem tesisinizin güvenliğini hem de kurulum maliyetlerinizi doğrudan etkiler. Hangi sistemin tesisinize daha uygun olduğunu belirlemek için Cenksan Yangın mühendislerimizden ücretsiz keşif talebinde bulunabilirsiniz.
