Otomatik Sprinkler ve Sulu Yangın Söndürme Sistemleri

Dünya genelinde sanayi tesislerinin, çok katlı plazaların, alışveriş merkezlerinin ve otoparkların yangından korunması için yüz yılı aşkın süredir uygulanan en yaygın, en ekonomik ve en güvenilir yöntem şüphesiz sulu yangın söndürme sistemleri olarak kabul edilir. Gelişen teknolojiyle birlikte algılama sistemleri ne kadar dijitalleşirse dijitalleşsin, alevi fiziksel olarak söndürmek için suyun muazzam soğutma ve ısı emme kapasitesine alternatif bulunamamıştır. İtfaiye ekipleri olay yerine ulaşana kadar geçen o kritik ve altın değerindeki ilk dakikalarda yangını kontrol altına alan, binanın taşıyıcı kolonlarının erimesini (çökmesini) engelleyen ve %90 oranında yangını tamamen söndüren bu sistemler, adeta binanızın içinde 7/24 nöbet tutan devasa bir itfaiye ordusu gibi çalışır.

Cenksan Grup Yangın ve Güvenlik Sistemleri olarak 1983 yılından bu yana Kocaeli merkezli uzman kadromuzla, uluslararası NFPA 13 (National Fire Protection Association) ve yerel Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kurallarına %100 uyumlu, yüksek mühendislik eseri anahtar teslim otomatik sprinkler sistemi (yağmurlama) ve tesisat çözümleri sunuyoruz. Sistemin risk analizinden, hidrolik hesaplamalarına, boruların sismik askılamalarla kaynatılmasından, test aşamasına ve periyodik bakıma kadar tüm süreçleri profesyonellikle yönetiyoruz.

Otomatik Sprinkler Sistemi Nedir ve Nasıl Çalışır?

Sulu yangın güvenlik altyapısının en görünür ve en önemli bileşeni hiç şüphesiz sprinkler sistemi altyapısıdır. Tavanlara, asma tavan içlerine veya yüksek depo raflarının (In-rack) aralarına yerleştirilen bu küçük metal başlıklar, aslında içlerinde ısıya duyarlı hassas bir kimyasal sıvı barındıran termal cam ampullere sahiptir. Bir alanda yangın çıktığında ve sıcaklık bu cam ampulün dayanma sınırına (örneğin standart kırmızı tüpler için 68°C) ulaştığında ampul çatlar. Tıkacın düşmesiyle arkada bekleyen basınçlı su, başlığın altındaki difüzör (dağıtıcı) sacına çarparak şemsiye şeklinde alevlerin üzerine şiddetle püskürür.

Hollywood filmlerinde oluşturulan devasa bir yanılgının aksine, binadaki bir odada yangın çıktığında tüm sprinkler sistemleri aynı anda çalışıp tüm binayı sular altında bırakmaz; sistem lokal çalışır. Sadece alevin tam üzerindeki veya çevresindeki (doğrudan ısıya maruz kalan) başlıklar açılarak su hasarını minimumda tutar. Yangın istatistiklerine göre, faal olan tesislerdeki yangınların neredeyse tamamı en fazla ilk 3 veya 4 sprinklerin patlamasıyla kontrol altına alınmaktadır.

Tesisinize Özel Sulu Söndürme Sistemleri Türleri

Kurulacak olan yangın söndürme sistemi projesinin başarısı, binanın mimarisine, içerideki malzemenin donma veya parlama riskine göre doğru tesisat teknolojisinin seçilmesine bağlıdır. Cenksan mühendisleri sahanızda yaptığı detaylı keşif sonrası şu sistemlerden en uygun olanını tasarlar:

  • Islak Borulu Sprinkler Sistemleri: Tesisattaki tüm boruların içinin sürekli olarak basınçlı su ile dolu beklediği sistemlerdir. Suyun donma riskinin olmadığı (yıl boyu 4°C’nin üzerinde olan) ofisler, oteller, hastaneler ve kapalı ısıtmalı AVM’ler için en ideal ve en hızlı tepki veren (gecikmesiz) sistemdir. Kurulumu, bakımı ve maliyeti en uygun çözümdür.
  • Kuru Borulu Sprinkler Sistemleri: Boruların içinde su yerine hava kompresörleriyle basılmış “basınçlı havanın” (veya azot gazının) beklediği sistemlerdir. Özellikle kış aylarında donma riski bulunan açık otoparklar, soğuk hava depoları ve ısıtılmayan depo hangarları için yasal zorunluluktur. Başlık patladığında önce borudaki hava büyük bir hızla dışarı fırlar, hava basıncının düşmesiyle gerideki Kuru Alarm Vanası açılır ve su hızla borulara hücum ederek yangına müdahale eder.
  • Baskın (Deluge) Alarm Sistemleri: Yangının inanılmaz bir hızla yayılabileceği mühimmat depoları, yakıt dolum tesisleri, trafo alanları veya yüksek riskli petrokimya tesisleri için tasarlanır. Bu sistemdeki başlıkların uçları sürekli açıktır (cam tüp yoktur). Algılama cihazları dumanı veya alevi gördüğünde ana vana otomatik açılır ve o zonda (bölgede) bulunan tüm açık uçlu nozullardan aynı anda adeta bir şelale gibi binlerce litre su boşaltılır.
  • Ön Tepkimeli (Pre-Action) Sistemler: Su hasarının istenmediği ancak gazlı sistem de kurulamayan değerli arşiv veya kütüphanelerde kullanılır. Boruda hava bekler, sprinkler patlasa bile su hemen akmaz. Suyun akması için hem duman dedektörünün alarm vermesi hem de sprinkler başlığının patlaması şarttır (çift onaylı). Böylece kazara başlık kırılmalarında etraf ıslanmaz.

Sisteme Hayat Veren Bileşenler: Vana ve Alarm Grupları

Profesyonel bir mekanik tesisat sadece borulardan ibaret değildir. Sistemde suyun akışını denetleyen ve yangın anında otomasyon panellerini haberdar eden kritik ekipmanlar bulunur. Tesisatımızda kullandığımız Islak Alarm Vanaları (Alarm Check Valve) suyun geri dönüşünü engellerken, bir sprinkler patladığında suyun akışıyla birlikte mekanik motor gongunu çaldırarak büyük bir alarm sesi çıkarır. Ayrıca hatlarda kullanılan Akış Anahtarları (Flow Switch) ve İzlenebilir Kelebek Vanalar, suyun hangi kattan veya hangi zondan aktığını anında yangın paneline dijital veri olarak göndererek güvenlik görevlilerini noktasal olarak yönlendirir.

Cenksan Yangın İle Yasal ve Güvenilir Kurulum

Gelişigüzel çaplandırılmış bir boru veya yetersiz pompa basınç hesabı, otomatik sprinkler sistemi altyapısını bir felaket anında tamamen işlevsiz bırakır. Firmamız, VdS onaylı hidrolik hesaplama programları kullanarak en uç noktadaki su debisini (GPM/PSI) milimetrik olarak hesaplar. Tesisatımızda kullandığımız tüm vanalar, çekvalfler, alarm kitleri ve başlıklar TSE, CE, UL listeli ve FM onaylı ürünlerden oluşur. İşletmenizin İskan (Ruhsat) alma ve FM Global gibi sigorta poliçesi süreçlerinde denetimlerden tek seferde sorunsuz geçen yangın güvenlik projeleri için Cenksan mühendisleriyle iletişime geçebilirsiniz.

 


Sık Sorulan Sorular

Hayır, her yapıya kurulmaz. Ancak Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik gereği belirli sınırları aşan binalarda mecburi ve yasal bir zorunluluktur. Örneğin; yapı yüksekliği 30.50 metreyi geçen konutlar ile ofis binaları, 1000 metrekareden büyük veya 10’dan fazla araca sahip kapalı otoparklar ve tehlike sınıfına göre belirli metrekareyi aşan endüstriyel fabrikalarda kurulum yapılmazsa İtfaiye Uygunluk Belgesi alınamaz.
Kesinlikle hayır. Server (sunucu) odaları, büyük güç trafoları, UPS (akü) odaları veya yoğun elektrik panolarının bulunduğu alanlarda su kullanmak hem personelin çarpılması riskini yaratır hem de pahalı elektronik cihazları tamamen kısa devre yaptırıp yakarak kullanılmaz hale getirir. Bu tür özel mahaller için elektrik iletmeyen “FM200, Novec veya CO2 Gazlı Söndürme Sistemleri” tercih edilmelidir.
Başlıkların içindeki cam ampulün rengi, o başlığın kaç derece ısıda patlayarak suyu serbest bırakacağını gösterir. Standart oda sıcaklıklarında (ofis, ev, AVM) genellikle 68°C’de patlayan Kırmızı renkli tüpler kullanılır. Yüksek ısı barındıran endüstriyel fırınların veya kazanların üzerinde ise erken patlamayı önlemek için sırasıyla 79°C (Sarı), 93°C (Yeşil) veya 141°C (Mavi) sıcaklık dayanımına sahip özel başlıklar seçilir.
Hayır. Sprinkler başlıkları mekanik olarak tek kullanımlıktır. Cam ampul içindeki sıvı genleşip camı patlattığında tıkaç düşer ve su saniye gecikmeden akmaya başlar. Suyu durdurmak için o bölgenin (zonun) ana kesme vanası kapatılmalı, borudaki su tahliye edilmeli ve patlayan sprinkler başlığı (veya başlıkları) yerinden sökülerek aynısıyla yenisi takılmalıdır. Ardından vana açılarak sistem tekrar basınca alınır.
Sigara dumanı veya elektronik sigara buharı sprinkler başlığını kesinlikle çalıştırmaz; çünkü bu sistemler dumanla değil, fiziksel “ısı” (sıcaklık) tepkimesiyle çalışır. Yani ortamın 68 dereceye kadar ısınması gerekir. Ancak, forklift veya yük taşırken başlığın cam tüpüne sert bir şekilde “fiziksel darbe” (çarpma) gerçekleştirilirse cam kırılabileceği için sistem yangın var zannederek suyu fışkırtmaya başlayacaktır. Bu yüzden endüstriyel alanlarda başlıklar tel kafeslerle korunur.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve NFPA 25 standartlarına göre, sulu yangın söndürme sistemlerinin, vanaların, yangın dolaplarının ve yangın pompalarının yılda en az 1 (bir) kez alanında uzman, sertifikalı yetkili firmalar tarafından detaylı test ve periyodik bakıma tabi tutulması, bu bakımın belgelendirilmesi yasal işletme zorunluluğudur.