Günümüzde hızla yükselen çok katlı gökdelenler, binlerce kişinin aynı anda bulunduğu devasa alışveriş merkezleri ve karmaşık üretim süreçlerine sahip dev sanayi tesisleri, yangın güvenliği açısından eskisinden çok daha büyük riskler taşımaktadır. Bu tür mega yapılarda meydana gelebilecek bir yangın, sadece maddi hasarla sınırlı kalmayıp kitlesel can kayıplarına yol açma potansiyeline sahiptir. İtfaiye ekipleri olay yerine ulaşana kadar geçen o kritik ilk dakikalarda yangını kontrol altında tutabilmek amacıyla otomatik sprinkler sistemi kurulumu yasalarla güvence altına alınmıştır.
Müteahhitler, mimarlar, fabrika sahipleri ve tesis yöneticileri için en kritik sorulardan biri şudur: “Benim binama gerçekten sprinkler kurmak zorunda mıyım?” Ülkemizde yürürlükte olan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, hangi yapılarda sulu yangın söndürme sistemleri kurulması gerektiğini metrekare ve kat yüksekliğine göre kesin çizgilerle belirlemiştir. Bu kapsamlı rehberimizde, hangi bina türlerinde sprinkler kurulumunun mecburi olduğunu detaylarıyla inceliyoruz.
Konutlar, Yüksek Yapılar ve Rezidanslarda Uygulanan Sınırlar
İnsanların uykuda yakalanma riskinin en yüksek olduğu yapılar konutlardır. Yönetmelik, konut projelerinde yüksekliğe göre net sınırlar çizmiştir. Yapı yüksekliği 30.50 metreyi (yaklaşık 10 kat) geçen tüm konut binalarında, apartmanlarda ve lüks rezidans projelerinde kapalı alanların tamamını kapsayacak şekilde otomatik sprinkler sistemi kurulması zorunludur. Dahası, eğer bina yüksekliği 51.50 metreyi geçiyorsa, sadece ortak alanlara (koridorlar, otoparklar) değil, konutların (dairelerin) iç mekanlarına kadar detaylı bir yangın mekanik tesisatı çekilmesi ve daire içlerine başlıkların yerleştirilmesi yasal olarak mecburi tutulmuştur.
Ticari Binalar: AVM’ler, Oteller ve Hastaneler
Topluma açık olan, binayı tanımayan misafirlerin veya tahliyesi zor hastaların bulunduğu yapılarda kurallar çok daha sıkı uygulanır:
- Oteller, Yurtlar ve Pansiyonlar: İnsanların tanımadıkları bir binada uyuduğu konaklama tesislerinde, yapı yüksekliği 21.50 metreyi geçen veya toplam yatak kapasitesi 200’ü aşan tüm binalarda sprinkler kurulumu zorunludur.
- Ofisler ve Ticaret Merkezleri: Herhangi bir ofis plazası 30.50 metreyi geçiyorsa, tüm binaya yangın tesisatı çekilmelidir.
- Alışveriş Merkezleri (AVM): Alanı 2000 metrekareyi geçen tüm kapalı alışveriş merkezlerinde ve çok katlı mağazalarda, insanların tahliyesi uzun süreceği için otomatik sulu müdahale sistemi istisnasız bir gerekliliktir.
- Hastaneler ve Bakımevleri: Yatalak hastaların tahliyesi neredeyse imkansız olduğu için, hastanelerde metrekare gözetmeksizin riskli tüm katlarda yangın söndürme altyapısı bulunmalıdır.
Otoparklar: Açık ve Kapalı Otoparklarda Risk Sınırları
Araçların yakıt depoları ve günümüzde sayıları hızla artan elektrikli araçların (EV) lityum-iyon bataryaları muazzam bir yangın yükü oluşturur. Yönetmeliğe göre toplam alanı 600 metrekareyi geçen kapalı otoparklarda veya 10’dan fazla aracın sığabileceği kapasiteye sahip tüm yeraltı/yerüstü kapalı otopark alanlarında köpüklü veya sulu yağmurlama sistemi kurulması zorunludur. Donma riski taşıyan açık veya yarı açık otoparklarda suyun boru içinde patlamaması için özel valfli kuru borulu sistemler kullanılır.
Endüstriyel Tesisler: Yangın Tehlike Sınıfına Göre Fabrikalar
Fabrikalar söz konusu olduğunda sadece bina yüksekliği değil, içeride işlenen malzemenin “Yangın Tehlike Sınıfı” devreye girer. Yanıcı kimyasalların işlendiği petrokimya tesisleri, kağıt veya tekstil fabrikaları gibi “Yüksek Tehlikeli” sınıfta yer alan tesislerde sistem kurulumu şarttır. “Orta Tehlikeli” sınıfta yer alan standart üretim tesislerinde ise toplam kapalı alanı 1000 metrekareyi aşan fabrikalarda otomatik sprinkler sistemi istenmektedir. Suyun kullanılmasının tehlikeli olduğu elektrik odaları veya trafolarda ise yönetmelik, su yerine endüstriyel gazlı söndürme sistemleri kurulmasına izin verir.
Güçlü Bir Pompa Dairesi Olmadan Sprinkler İşe Yaramaz
Tesisinize binlerce metre boru ve binlerce sprinkler başlığı taktırsanız dahi, bu borulara suyu basacak güçlü bir motor yoksa sisteminiz yasal onayı alamaz. Yönetmelik, binanın tehlike sınıfına göre debi ve basıncı hesaplanmış, özel yangın depolarından emiş yapan profesyonel bir pompa dairesi kurulumu yapılmasını emreder. Bu sistemlerin içinde ana elektrikli pompa, basınç dengeleyici jokey pompa ve olası elektrik kesintilerine karşı yedekli çalışan dizel pompa grupları bulunmalıdır.
Binanızın veya fabrikanızın yasal mevzuatlara uyumluluğunu kontrol etmek ve itfaiye ruhsat sürecinde sorun yaşamamak için Cenksan Yangın uzman mühendisleriyle hemen iletişime geçebilirsiniz.
