Sanayi devriminden bu yana binaları korumak için tasarlanan tüm yangın güvenlik sistemlerinin temel bir amacı vardır: İtfaiye araçları olay yerine ulaşana kadar geçen sürede yangını kontrol altına almak veya büyümesini yavaşlatmak. Binanın tavanlarında yer alan otomatik sprinkler sistemleri bunu insansız olarak kendi kendine yaparken, işin içine insan faktörünün girdiği en kritik güvenlik ekipmanı cam yangın dolabı tesisatlarıdır. Koridor köşelerinde, fabrika kolonlarında ve otopark duvarlarında görmeye alışık olduğumuz bu kırmızı (veya binaya uygun özel renklerdeki) dolaplar, tesis içindeki personelin yangına hızlı ve etkili bir şekilde müdahale etmesini sağlayan en güçlü ilk savunma hattıdır.
Peki bir yangın dolabı alıp duvara asmakla iş bitiyor mu? Kesinlikle hayır. İçindeki hortumun tipinden, dolabın kapağının malzemesine, bağlı olduğu borunun çapından ucundaki suyun tazyikine kadar her bir detay yasal çerçevelerle belirlenmiştir. Bu derinlemesine incelemede, itfaiye onaylarından sorunsuz geçen TS EN standartlarındaki bir cam yangın dolabı tesisatının nasıl olması gerektiğini ele alıyoruz.
Cam Yangın Dolabı Nedir ve İçerisinde Neler Bulunur?
Dışarıdan sadece kırmızı bir kutu gibi görünen bu dolapların içinde, aslında ufak çaplı bir itfaiye aracı gücü gizlidir. Standartlara uygun bir yangın dolabının içerisinde temel olarak şu bileşenler bulunur:
- Su Vanası: Ana tesisattan gelen basınçlı suyun açılıp kapanmasını sağlayan, genellikle 1″ veya 2″ çaplarındaki küresel veya açılı vanalardır.
- Hortum Makarası: Hortumun dolanmadan (kırılmadan) sarılı durduğu ve müdahale anında kolayca açılmasını sağlayan (genellikle 180 derece dönebilen mafsallı) dairesel tamburdur.
- Yangın Hortumu: Suyu yangına taşıyan ana damardır (aşağıda tiplerini inceleyeceğiz).
- Lans (Nozul): Hortumun en ucunda bulunan, personelin suyu bir “jet” (düz tazyik) veya “sis” (yağmurlama perdesi) şeklinde atmasını ayarlayan püskürtücü uçtur.
Yarı Sert Kauçuk Hortumlu vs. Yassı Hortumlu Dolaplar
Dolapların iç yapısını belirleyen en önemli Avrupa standartları TS EN 671-1 ve TS EN 671-2’dir.
TS EN 671-1 (Yarı Sert Kauçuk Hortumlu Dolaplar): Bu dolaplarda evlerimizdeki bahçe hortumunun çok daha kalın ve yüksek basınca dayanıklı versiyonu olan yuvarlak kauçuk hortumlar bulunur. Hortumun içinden su geçmediği anlarda bile yuvarlak (sert) kalır. En büyük avantajı, hortumun tamamını makaradan açmanıza gerek kalmadan (örneğin sadece 5 metresini açarak) vanayı açıp doğrudan suyu kullanabilmenizdir. Eğitimsiz standart bina personelinin kullanımı için yasal olarak zorunlu olan ve en çok tercih edilen dolap tipidir.
TS EN 671-2 (Yassı Hortumlu Dolaplar): İçi boşken tamamen dümdüz (yassı) olan bez tipi itfaiye hortumlarıdır. Bu hortumları kullanabilmek için, suyu açmadan önce hortumun tamamını (genellikle 20-30 metre) yere serip açmanız gerekir. Aksi takdirde su yassı hortumun içinde katlanıp kalır ve ilerlemez. Sadece eğitimli itfaiyecilerin veya profesyonel fabrika söndürme ekiplerinin kullanması için uygundur.
Cam Kapaklı Dolapların Avantajları Nelerdir?
Eskiden tamamen sac kapağa sahip olan kapalı yangın dolapları tercih edilirken, günümüzde modern mimari ve güvenlik prosedürleri gereği cam yangın dolabı modelleri ön plandadır. Darbelere karşı güçlendirilmiş (temperli) cam kapaklar sayesinde; dolabın içerisindeki hortumun yerinde olup olmadığı, hortumda bir çürüme yaşanıp yaşanmadığı veya vananın kapalı pozisyonda olup olmadığı kapağı açmaya gerek kalmadan güvenlik görevlileri tarafından anında denetlenebilir. Ayrıca estetik açıdan lüks plazalar ve AVM’ler için çok daha şık bir görünüm sunar.
Tesisatın Kurulum Kuralları (Mesafe ve Basınç Şartları)
Mekanik tesisat projeleri çizilirken yangın dolapları rastgele yerlere konulamaz. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik gereği, dolapların dizilimi “hiçbir noktanın dolaba olan uzaklığı 30 metreyi aşmayacak şekilde” planlanmalıdır (hortum uzunluğu + suyun atış mesafesi hesaba katılarak). Ayrıca, tesisatın en uzak noktasındaki dolabın ucundaki lansta (püskürtücüde) en az 4 Bar basınç ve dakikada en az 100 litre (100 l/dk) su debisi bulunmak zorundadır.
Bu yüksek basınç ve debi değerlerini şebeke suyuyla sağlamak imkansızdır. Bu yüzden dolaplara giden mekanik borulama hattı, doğrudan binanın alt katında bulunan NFPA 20 standartlarındaki güçlü bir yangın pompası ve hidroforu altyapısına bağlanmak zorundadır.
Fabrikanız veya ticari binanız için TS EN belgeli, itfaiye ruhsatından tek seferde geçecek eksiksiz bir yangın dolabı tesisatı ve bina içi yangın güvenlik donanımları kurulumu için Kocaeli merkezli Cenksan Yangın mühendislerinden fiyat teklifi alabilirsiniz.
