Davlumbaz Söndürme Sistemlerinde En Sık Karşılaşılan Arızalar

Ticari mutfaklarda kullanılan davlumbaz söndürme sistemleri; yüksek sıcaklık, yağ buharı, açık alev ve yoğun çalışma koşullarına karşı yangın güvenliği sağlamak amacıyla tasarlanır. Ancak sistemin kurulu olması, her zaman sorunsuz şekilde çalışacağı anlamına gelmez. Zaman içerisinde algılama elemanlarında, tetikleme mekanizmasında, nozüllerde, borulamada veya diğer bileşenlerde çeşitli problemler ortaya çıkabilir. Davlumbaz söndürme sistemlerinde en sık karşılaşılan arızalar, çoğunlukla düzenli bakım ve kontrol yapılmaması, fiziksel hasar, ekipman değişiklikleri veya sistem bileşenlerinin çalışma koşullarının bozulmasıyla ilişkilidir.

Davlumbaz söndürme sistemi; algılama, tetikleme, söndürme ajanının dağıtılması ve gerektiğinde gaz veya enerji kesme gibi birbiriyle bağlantılı işlevlerden oluşur. Bu nedenle tek bir parçadaki problem, sistemin genel çalışma performansını etkileyebilir.

NFPA 17A, ticari pişirme ekipmanlarını koruyan yaş kimyasal söndürme sistemleri için tasarım, kurulum, işletme, test ve bakım süreçlerini birlikte ele alırken; NFPA 96 da ticari mutfaklardaki yangın söndürme sistemleri ve ekipmanlarının denetim, test ve bakımına yönelik kapsamlı bir çerçeve sunar.

Davlumbaz Söndürme Sistemlerinde Arıza Neden Oluşur?

Bir davlumbaz söndürme sisteminin arızalanmasının tek bir nedeni yoktur. Sistem uzun süre boyunca yüksek sıcaklık, yağ buharı, temizlik işlemleri, mutfak ekipmanlarının değişimi ve yoğun kullanım gibi farklı koşullara maruz kalabilir.

En yaygın nedenler arasında şunlar bulunabilir:

• Isı algılama elemanlarının uygun durumda olmaması
• Tetikleme mekanizmasında mekanik problem oluşması
• Nozulların kirlenmesi veya fiziksel olarak zarar görmesi
• Nozul kapaklarının hasar görmesi
• Borulama hattında fiziksel problem bulunması
• Söndürme tüpü veya sistem basıncıyla ilgili sorunlar
• Manuel aktivasyon düzeneğinin engellenmesi
• Gaz kesme mekanizmasının sistemle uyumsuz hale gelmesi
• Mutfak ekipmanlarının değiştirilmesi
• Sistem tasarımının mevcut mutfak düzenini artık karşılamaması
• Düzenli bakım ve testlerin ihmal edilmesi

Özellikle ticari mutfaklarda ekipmanların zaman içerisinde değiştirilmesi önemli bir konudur. Güncel üretici kaynakları da restoran mutfaklarının zaman içinde değiştiğini; ekipmanların eklenebildiğini, değiştirilebildiğini veya yerlerinin taşınabildiğini ve söndürme sisteminin mevcut mutfağa uygunluğunun yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Davlumbaz Söndürme Sistemlerinde En Sık Görülen Arızalar Nelerdir?

Davlumbaz söndürme sistemlerinde karşılaşılabilecek problemler sistemin farklı bölümlerinde ortaya çıkabilir. Arızanın kaynağını doğru belirlemek, sistemin yeniden güvenilir şekilde çalışır hale getirilmesi açısından önemlidir.

1. Isı Algılama Elemanlarında Problem

Isı algılama elemanları, otomatik söndürme sisteminin yangını veya belirlenen sıcaklık koşulunu algılamasına yardımcı olan önemli bileşenlerdir.

Bu elemanlarda;

• fiziksel hasar,
• yanlış konumlandırma,
• sistem tasarımına aykırı değişiklik,
• aşırı kirlenme,
• mutfak ekipmanlarının yer değiştirmesi

gibi problemler ortaya çıkabilir.

Algılama elemanının konumu, korunacak ekipmanlarla doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle mutfaktaki fritöz, ocak veya ızgara gibi ekipmanların değiştirilmesi durumunda mevcut algılama düzeninin de değerlendirilmesi gerekebilir.

Tetikleme Mekanizması Arızaları

Davlumbaz söndürme sisteminin çalışma zincirinde tetikleme mekanizması kritik bir noktada bulunur. Algılama sonrasında söndürme sisteminin aktivasyonunu başlatan mekanizmanın çalışma durumunda meydana gelen problem, sistemin beklenen şekilde devreye girmesini engelleyebilir.

Bu nedenle davlumbaz söndürme sisteminde tetikleme mekanizması, bakım ve kontrol sırasında özellikle değerlendirilmesi gereken bileşenlerden biridir.

Davlumbaz söndürme sisteminde tetikleme mekanizması

Tetikleme mekanizmasındaki problemlerin kaynağı sistemin yapısına göre değişebilir. Mekanik bağlantılar, aktivasyon elemanları veya sistemin diğer bileşenleri birlikte değerlendirilmelidir.

3. Manuel Aktivasyon Mekanizmasının Engellenmesi

Davlumbaz söndürme sistemlerinde sistem tasarımına bağlı olarak manuel aktivasyon düzeneği de bulunabilir.

Manuel aktivasyon noktasının önünün ekipman, raf veya başka bir malzeme ile kapatılması acil durumda erişimi zorlaştırabilir.

Bu nedenle bakım ve kontrol sırasında manuel aktivasyon elemanlarının erişilebilir durumda olup olmadığı da değerlendirilmelidir. NFPA 17A’nın ilgili denetim kriterlerinde manuel aktüatörlerin önünün açık olması ve fiziksel hasar gibi durumların kontrol edilmesi öngörülen konular arasında yer almaktadır.

Nozul ve Nozul Kapaklarında Problemler

Nozullar, söndürme ajanının korunan bölgelere dağıtılmasını sağlayan önemli sistem bileşenleridir.

Nozullarda;

• kirlenme,
• fiziksel hasar,
• yanlış yönlenme,
• koruma alanının değişmesi,
• nozul kapağının zarar görmesi

gibi problemler meydana gelebilir.

Nozulun bulunduğu konumun önüne sonradan ekipman eklenmesi veya mevcut pişirme ekipmanlarının yerinin değiştirilmesi de söndürme performansını etkileyebilir.

Özellikle sistem tasarımının belirli bir ekipman yerleşimine göre oluşturulduğu mutfaklarda sonradan yapılan değişiklikler dikkate alınmalıdır.

Nozul Kapaklarının Durumu

Bazı sistemlerde nozul çıkışlarında koruyucu kapaklar bulunabilir. Bu kapakların hasarlı, eksik veya uygun olmayan durumda olması sistemin tasarımını etkileyebilir.

NFPA 17A ile ilgili denetim dokümanlarında, kullanılan sistemlerde nozul çıkış kapaklarının mevcut ve hasarsız olması gibi kontrollerin değerlendirilmesi yer almaktadır.

Borulama Sisteminde Oluşabilecek Arızalar

Söndürme ajanının tüpten nozüllere ulaşmasını sağlayan borulama sistemi, davlumbaz söndürme sisteminin önemli parçalarından biridir.

Borulama üzerinde;

• fiziksel darbe,
• bağlantı problemleri,
• uygun olmayan değişiklikler,
• yerinden oynama,
• korozyon veya çevresel etkiler

gibi sorunlar meydana gelebilir.

Borulamanın mutfaktaki ekipmanlara sonradan yapılan müdahaleler nedeniyle zarar görmesi de mümkündür.

Bu nedenle sistemin yalnızca söndürme tüpünün veya nozüllerin kontrol edilmesi yeterli değildir. Dağıtım hattının da sistem tasarımına uygunluğu değerlendirilmelidir.

Söndürme Tüpü ve Basınçla İlgili Problemler

Sistemin tasarımına göre söndürme ajanını içeren tüp veya tank, sistemin temel bileşenlerinden biridir.

Tüp veya tankla ilgili;

• basınç değerlerinin uygun olmaması,
• fiziksel hasar,
• bağlantı problemleri,
• bakım süresinin geçirilmesi,
• sistem aktivasyonu sonrasında yeniden kullanıma uygun hale getirilmemesi

gibi durumlar kontrol edilmelidir.

Basınç göstergesi bulunan sistemlerde gösterge durumu da önemli bir kontrol noktasıdır. NFPA 17A’nın denetimle ilgili önerilerinde, basınç göstergesi bulunan sistemlerde göstergenin çalışabilir aralıkta olduğunun kontrol edilmesi gibi kriterler yer almaktadır.

Gaz Kesme Vanasında Arıza Olabilir mi?

Davlumbaz söndürme sisteminin tasarımına bağlı olarak gaz kesme mekanizması, söndürme aktivasyonuyla birlikte çalışan yardımcı bir güvenlik fonksiyonu olabilir.

Gaz kesme vanasında veya ilgili bağlantılarda meydana gelen sorunlar, sistemin yangın anındaki tasarlanan senaryosunu etkileyebilir.

Bu nedenle gaz kesme mekanizması;

• bağlantı durumu,
• aktivasyon sistemiyle uyumu,
• mekanik çalışma durumu,
• mevcut mutfak ekipmanlarıyla uyumluluğu

açısından yetkili uzmanlar tarafından değerlendirilmelidir.

Gaz kesme fonksiyonunun tetikleme mekanizmasıyla nasıl ilişkilendirildiğini anlamak için otomatik davlumbaz söndürme sisteminin tetikleme mekanizması ayrıca incelenebilir.

Otomatik davlumbaz söndürme sisteminin tetikleme mekanizması

Algılama ve Tetikleme Arasındaki Uyumsuzluklar

Davlumbaz söndürme sistemlerinde algılama ve tetikleme aynı çalışma zincirinin parçalarıdır.

Algılama elemanının uygun koşulu algılamasına rağmen tetikleme mekanizmasının devreye girmemesi, sistemin genel performansını etkileyebilir.

Bu nedenle yalnızca “algılama elemanı sağlam mı?” sorusuna bakmak yeterli değildir. Algılama sonrasında sistemin aktivasyon zincirinin de kontrol edilmesi gerekir.

Genel olarak sistem şu şekilde değerlendirilebilir:

Algılama → Tetikleme → Söndürme ajanının boşaltılması → Nozul dağıtımı → Korunan alanın söndürülmesi

Bu zincirin herhangi bir noktasındaki problem, sistemin beklenen şekilde çalışmasını etkileyebilir.

Mutfak Ekipmanlarının Değiştirilmesinden Kaynaklanan Sorunlar

Ticari mutfaklar sabit yapılar değildir. Menü değişiklikleri veya işletme ihtiyaçları nedeniyle fritöz, ocak, ızgara ve benzeri ekipmanların yerleri veya tipleri değişebilir.

Ancak söndürme sistemi bu değişikliklerden bağımsız olarak değerlendirilmemelidir.

Örneğin;

• mevcut fritözün başka bir modelle değiştirilmesi,
• yeni bir pişirme cihazının eklenmesi,
• ekipmanların yerlerinin değiştirilmesi,
• davlumbazın değiştirilmesi,
• pişirme hattının büyütülmesi

koruma senaryosunu etkileyebilir.

NFPA 17A ile ilgili denetim kriterlerinde de korunan tehlikenin değişip değişmediği; ekipmanların değiştirilmesi, modifiye edilmesi veya yerlerinin değiştirilmesi gibi durumların kontrol edilmesi gereken konular arasında belirtilmektedir.

Amerex de ticari mutfaklarda ekipmanların zaman içerisinde eklenebildiğini, değiştirilebildiğini veya taşınabildiğini ve sistem seçiminin mevcut mutfağın ihtiyaçlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Elektrik ve Kontrol Bağlantılarında Problemler

Sistemin tasarımında elektriksel kontrol veya yardımcı bağlantılar bulunuyorsa bu bağlantıların da düzenli şekilde kontrol edilmesi gerekir.

Özellikle gaz veya enerji kesme fonksiyonları bulunan uygulamalarda ilgili kontrol bağlantılarının söndürme sisteminin aktivasyon senaryosuyla uyumlu olması önemlidir.

Burada yapılacak müdahalelerin yetkili kişiler tarafından ve sistem üreticisinin teknik dokümantasyonuna uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekir.

Davlumbaz Söndürme Sisteminde Arıza Belirtileri Nelerdir?

Her arıza gözle görülür bir hasar şeklinde ortaya çıkmayabilir. Bu nedenle işletmelerin bazı belirtilere dikkat etmesi önemlidir.

Aşağıdaki durumlar sistemin uzman tarafından kontrol edilmesini gerektirebilir:

• Tetikleme mekanizmasında olağandışı hareket veya fiziksel hasar görülmesi
• Basınç göstergesinin uygun aralıkta olmaması
• Nozul kapağında hasar veya eksiklik bulunması
• Manuel aktivasyon noktasının erişiminin engellenmesi
• Borulamada fiziksel deformasyon görülmesi
• Mutfak ekipmanlarının sistem kurulduktan sonra değiştirilmesi
• Nozulların yönünün veya konumunun değişmesi
• Sistem üzerinde yetkisiz müdahale izleri bulunması
• Bakım etiketlerinin veya kayıtlarının güncel olmaması

NFPA 17A’nın ilgili denetim kriterlerinde sistemin doğru konumda olması, manuel aktüatörlerin erişilebilirliği, mühürler ve göstergeler, fiziksel hasar ve korunan tehlikenin değişip değişmediği gibi başlıkların kontrol edilmesi önerilmektedir.

Davlumbaz Söndürme Sistemi Arızaları Nasıl Önlenir?

Arızaları tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmasa da düzenli bakım ve doğru kullanım, sistemin çalışma güvenilirliğinin korunmasına yardımcı olabilir.

Düzenli Kontrol ve Bakım Yapılmalı

Algılama elemanları, tetikleme mekanizması, nozüller, borulama, söndürme tüpü ve ilgili bağlantılar sistemin tasarımına uygun şekilde kontrol edilmelidir.

Mutfak Değişiklikleri Sonrasında Sistem Yeniden Değerlendirilmeli

Yeni ekipman eklenmesi veya mevcut ekipmanın yerinin değiştirilmesi durumunda sistemin mevcut koruma alanına uygunluğu değerlendirilmelidir.

Manuel Aktivasyon Noktası Açık Tutulmalı

Manuel aktivasyon düzeneğinin önüne ekipman veya malzeme konulmamalıdır.

Sistem Bileşenlerine Yetkisiz Müdahale Edilmemeli

Söndürme sistemi üzerinde yapılan uygunsuz değişiklikler, sistemin üretici tarafından belirlenen tasarım özelliklerinden uzaklaşmasına neden olabilir.

Bakım Kayıtları Tutulmalı

Sistemin bakım ve test süreçlerinin kayıt altına alınması, geçmiş kontrollerin izlenebilmesi açısından önemlidir.

NFPA 17A’nın güncel yaklaşımı, sistem performansının yaşam döngüsü boyunca korunabilmesi için tutarlı bakım ve dokümantasyon süreçlerinin önemini vurgulamaktadır.

Arıza Tespitinde Neden Profesyonel Kontrol Gereklidir?

Davlumbaz söndürme sistemlerinde arıza tespit etmek yalnızca fiziksel olarak görünen parçaları incelemekten ibaret değildir.

Bir sistemin çalışmasında;

algılama + tetikleme + söndürme ajanı + borulama + nozul + yardımcı güvenlik fonksiyonları

birlikte rol oynayabilir.

Örneğin tetikleme mekanizmasında görülen bir problem, algılama elemanlarıyla veya söndürme sisteminin diğer bileşenleriyle bağlantılı olabilir.

Bu nedenle sistem üzerinde rastgele parça değişimi veya yetkisiz müdahale yerine, üretici dokümantasyonuna ve uygulanabilir standartlara uygun profesyonel kontrol yapılması gerekir.

Davlumbaz Söndürme Sisteminde Tetikleme Mekanizmasının Arızalara Etkisi

Tetikleme mekanizması, sistemin aktivasyon zincirinin merkezinde yer aldığı için burada meydana gelebilecek problemler özellikle önemlidir.

Algılama gerçekleştiğinde sistemin doğru şekilde aktive olabilmesi için tetikleme mekanizmasının tasarıma uygun durumda olması gerekir.

Bu nedenle otomatik davlumbaz söndürme sisteminde tetikleme, arıza kontrolünün önemli başlıklarından biri olarak değerlendirilmelidir.

Otomatik davlumbaz söndürme sisteminde tetikleme

Tetikleme mekanizması ile ilgili kontroller, kullanılan sistemin üreticisinin belirlediği prosedürlere göre yetkili servis veya uzman personel tarafından yapılmalıdır.

Arıza Sonrasında Sistem Nasıl Yeniden Değerlendirilir?

Bir sistemde arıza veya aktivasyon meydana geldiğinde yalnızca arızalı olduğu düşünülen parçanın değiştirilmesi yeterli olmayabilir.

Öncelikle;

1. Arızanın kaynağı belirlenir.
2. Sistemin genel durumu değerlendirilir.
3. Korunan mutfak ekipmanlarının mevcut durumu kontrol edilir.
4. Algılama ve tetikleme bileşenleri incelenir.
5. Nozul ve borulama sistemi değerlendirilir.
6. Söndürme ajanı ve ilgili ekipmanlar kontrol edilir.
7. Gerekli bakım veya onarım işlemleri üretici prosedürlerine göre gerçekleştirilir.
8. Sistem yeniden kullanıma alınmadan önce gerekli kontroller yapılır.

Özellikle mutfakta arıza öncesinde ekipman değişikliği yapılmışsa, sistemin mevcut tehlike alanını hâlâ doğru şekilde koruyup korumadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Davlumbaz Söndürme Sistemlerinde Arızaların Önlenmesi İçin Kontrol Listesi

İşletmeler açısından temel bir kontrol listesi şu şekilde oluşturulabilir:

• Isı algılama elemanları uygun durumda mı?
• Tetikleme mekanizmasında fiziksel bir problem var mı?
• Manuel aktivasyon noktası erişilebilir mi?
• Nozullar doğru konumda mı?
• Nozul kapakları hasarsız mı?
• Borulama sisteminde fiziksel hasar var mı?
• Söndürme tüpü ve basınç durumu uygun mu?
• Gaz kesme mekanizması sistem tasarımıyla uyumlu mu?
• Mutfak ekipmanlarında sonradan değişiklik yapıldı mı?
• Sistem bakım kayıtları güncel mi?
• Sistem üzerinde yetkisiz bir değişiklik yapıldı mı?

Bu tür kontrollerin kapsamı kullanılan sistemin üretici dokümantasyonu ve uygulanabilir standartlara göre belirlenmelidir.

Sonuç

Davlumbaz söndürme sistemlerinde en sık karşılaşılan arızalar; algılama elemanları, tetikleme mekanizması, nozüller, borulama, söndürme tüpü, manuel aktivasyon düzeneği ve tasarıma bağlı gaz veya enerji kesme sistemlerinde ortaya çıkabilir.

Ancak birçok problem, yalnızca tek bir parçanın arızası olarak değerlendirilmemelidir. Ticari mutfak ekipmanlarının değiştirilmesi, nozul konumlarının etkilenmesi veya sistem üzerinde yapılan uygunsuz müdahaleler de koruma performansını değiştirebilir.

Bu nedenle davlumbaz söndürme sistemlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi, bakım kayıtlarının tutulması ve mutfakta yapılan değişikliklerin sistem tasarımıyla birlikte değerlendirilmesi önemlidir. NFPA 17A ve NFPA 96’nın ilgili çerçeveleri de ticari mutfak söndürme sistemlerinin denetim, test, bakım ve uygun tasarım kapsamında ele alınmasını desteklemektedir.

Sık Sorulan Sorular