Profesyonel yangın mekanik tesisatlarında veya pompa dairesi kurulumu projelerinde devasa ana elektrikli ve dizel yangın pompalarının hemen yanında, onlara göre oldukça küçük boyutlarda ince, dikey bir motor dikkatinizi çeker. Sistem hakkında detaylı bilgisi olmayan birçok kişinin “Acaba ana pompaya destek mi veriyor?” diye düşündüğü bu cihaza jokey pompa adı verilir. Peki, gerçekten ana pompadan çok daha küçük olan bu jokey pompa nedir ve hayati önem taşıyan bir yangın sisteminde tam olarak ne işe yarar?
Jokey Pompa Nedir? Sistemdeki Görevi Nedir?
En net tanımıyla jokey pompa nedir sorusunun cevabı; yangın söndürme tesisatındaki kaçaklardan dolayı oluşan ufak basınç düşümlerini telafi eden “sistem bekçisi” olmasıdır. Jokey pompalar, yangın çıktığında alevleri söndürmek için tasarlanmamıştır. Onların temel amacı, devasa kapasiteye sahip ana yangın pompalarının gereksiz yere devreye girmesini engellemektir.
Bir yangın boru tesisatını düşünün. Kilometrelerce uzayan borular, yüzlerce sprinkler başlığı, ek yerleri, vanalar ve contalar… Ne kadar kusursuz bir mekanik işçilik yapılırsa yapılsın, zamanla bu devasa sistemin çok ufak noktalarından mikro sızıntılar, terlemeler veya damlamalar olabilir. Bu damlamalar, boruların içindeki basıncın çok yavaş bir şekilde düşmesine neden olur. İşte tam bu noktada, basınç ana pompanın çalışma sınırına düşmeden önce jokey pompa devreye girer. Borulara çok az miktarda su basarak basıncı tekrar standart seviyeye çıkarır ve sessizce devreden çıkar.
Neden Doğrudan Ana Pompa Çalışmıyor?
Eğer sistemde bir jokey pompa olmasaydı, borudaki ufacık bir damlamadan dolayı basınç düştüğünde, yüzlerce beygir gücündeki dev ana elektrikli veya dizel pompa büyük bir gürültüyle ve çok yüksek bir elektrik (demeraj) akımı çekerek saniyeler içinde devreye girecekti. Ana pompalar, yapıları gereği bir kere tetiklendiklerinde otomatik olarak durmazlar; bir teknisyenin panodan manuel olarak kapatması gerekir. Ufacık bir su sızıntısı için devasa motorun çalışması hem motorun ömrünü hızla tüketir, hem ciddi bir enerji maliyeti yaratır, hem de borularda istenmeyen su koçu darbelerine (şoklara) neden olur.
Jokey Pompa Kapasitesi Nasıl Belirlenir?
Bir jokey pompanın çalışma mantığını anlamak için kapasite değerlerine bakmak yeterlidir. Bu pompaların debisi (su basma miktarı) ana pompalara göre çok düşük (genellikle sistemin izin verilen kaçak miktarının biraz üzerinde, örn: 1-5 GPM civarında) olurken, basınçları (bar / mSS) ana pompanın basıncından her zaman 0.5 veya 1 bar daha yüksektir.
Otomasyon panosundaki basınç şalterleri şu sırayla ayarlanır: Sistemde bir basınç düşüşü (su kaybı) olduğunda önce en yüksek basınca ayarlı olan Jokey Pompa devreye girer. Eğer su kaybı çok büyükse (örneğin bir sprinkler patlamış veya yangın dolabı açılmışsa) jokey pompanın bastığı o küçücük su debisi basıncı toparlamaya yetmez. Basınç düşmeye devam eder ve bir alt seviyeye ayarlanmış olan Ana Elektrikli Pompa tetiklenerek yangına müdahale başlar.
Bu mühendislik harikası dizilimi tesisinizde NFPA 20 standartlarına uygun olarak kurdurmak için Cenksan Yangın uzmanlarına her zaman ulaşabilirsiniz.
