Kocaeli FM200 Gazlı Söndürme: Gazın Kendisini Tanımak

Bir söndürme sistemini değerlendirirken çoğu zaman silindire, panele ve borulara bakarız. Oysa sistemin performansını, güvenliğini ve yasal yükümlülüklerini belirleyen asıl unsur içindeki gazdır. FM200 gazlı söndürme çözümlerinde bu gaz HFC-227ea, yani heptafloropropan. Kocaeli FM200 gazlı söndürme uygulamalarında gazın özelliklerini bilmek, hem kimya ağırlıklı sanayisi hem de kıyı iklimi nedeniyle ayrıca önem taşıyor.

HFC-227ea Yangını Nasıl Söndürür?

FM200, silindirde azotla basınçlandırılmış sıvı olarak durur. Nozuldan çıktığı anda buharlaşır ve odaya yayılır. Söndürme etkisinin büyük kısmı fizikseldir: gaz molekülleri alevden yoğun biçimde ısı çeker ve yanma tepkimesinin sürmesi için gereken sıcaklığı düşürür. Buna ek olarak alevde oluşan serbest radikallerle etkileşime girerek zincirleme tepkimeyi yavaşlatır.

Bu mekanizmanın pratik sonucu, oksijeni önemli ölçüde düşürmeden söndürme yapılabilmesidir. İnert gazlar ve CO2 oksijen oranını azaltarak çalışırken FM200, tipik %7–9 tasarım konsantrasyonunda yangını kontrol eder. Sistem parçalarının ayrıntısına girmek isterseniz Kocaeli FM200 sistemi sayfamız silindirden door fan testine kadar kurulumu anlatıyor.

İnsanlı Alanlar: NOAEL ve LOAEL

Bir gazın insanlı alanda kullanılabilirliği iki eşikle ifade edilir. NOAEL, gözlemlenebilir olumsuz etkinin görülmediği en yüksek konsantrasyonu; LOAEL ise olumsuz etkinin gözlemlendiği en düşük konsantrasyonu anlatır. HFC-227ea için NOAEL değeri %9, LOAEL değeri %10,5 olarak kabul edilir. Tasarım konsantrasyonu bu değerlerle karşılaştırılarak alanın insanlı kullanıma uygunluğu ve personelin tahliye süresi belirlenir.

Kocaeli’deki kimya tesislerinde bu nokta özellikle önemli. İlde Türkiye kimya sanayisinin yaklaşık %27’si yer alıyor ve Dilovası’ndaki kimya ihtisas OSB’si GEBKİM gibi bölgelerde kontrol odaları çoğu zaman gece gündüz insanlı çalışıyor. Operatörlerin sürekli bulunduğu bu odalarda gaz seçimi ve konsantrasyon hesabı, standartlarda tanımlanan güvenlik sınırlarına göre yapılmalıdır. Ayrıca yüksek sıcaklıkta FM200’ün bozunarak hidrojen florür gibi tahriş edici ürünler oluşturabileceği unutulmamalı; hızlı algılama ve 10 saniye içinde tamamlanan deşarj bu ürünlerin miktarını sınırlar.

F-Gaz Yönetmeliği ve Kocaeli’deki Tesisler

HFC-227ea bir florlu sera gazıdır ve F-Gaz Yönetmeliği kapsamındadır. Bu durum, FM200 gazlı söndürme sistemi olan işletmeler için bazı somut yükümlülükler doğurur:

• Sistemdeki gaz miktarına bağlı olarak periyodik kaçak kontrolü yapılması
• Kurulum, bakım ve dolum işlemlerinin yetkin kişilerce yürütülmesi
• Gaz miktarı, kontroller ve yapılan müdahalelerin kayıt altına alınması
• Sistem sökülürken gazın atmosfere salınmadan geri kazanılması

Kocaeli’deki pek çok fabrika uluslararası müşterilere ihracat yapıyor ve çevre denetimlerine alışkın. F-gaz kayıtlarının düzenli tutulması, bu denetimlerde işletmenin elini kolaylaştırır.

Dolum, Geri Kazanım ve Sıcaklık

Deşarj olan bir silindir, üretici talimatına uygun şekilde yeniden doldurulur ve azotla basınçlandırılır. Yanlış dolum, basıncın ve dolayısıyla deşarj süresinin değişmesine yol açar. Bu nedenle dolum sonrası tartım ve basınç kontrolü yapılır.

Silindir basıncı sıcaklıkla değişir. İzmit Körfezi kıyısındaki tesislerde yaz aylarında sıcak ve nemli hava, havalandırması zayıf teknik odalarda sıcaklığı yükseltebilir. Periyodik kontrollerde okunan basınç değerinin o anki oda sıcaklığına göre değerlendirilmesi gerekir; aksi hâlde normal bir basınç artışı kaçak ya da arıza gibi yorumlanabilir. Nemli ortam ayrıca vana ve bağlantı elemanlarında korozyon kontrolünü önemli kılar.

Depremden Sonra Gaz Kaybı Riski

Kocaeli, 1999’da merkez üssü Gölcük olan büyük bir deprem yaşadı ve Kuzey Anadolu Fayı’nın batı kolu üzerinde yer alıyor. Sarsıntı sırasında silindirlerin devrilmesi veya boru bağlantılarının zorlanması, fark edilmeden gaz kaybına neden olabilir. Bu nedenle silindir kelepçeleri ve manifold bağlantıları kurulumda sağlam tasarlanmalı; hissedilir bir depremden sonra ise silindir basınçları ve gaz miktarı ayrıca kontrol edilmelidir. Bu kontrol, hem söndürme güvenliği hem de F-gaz kayıtlarının doğruluğu açısından gereklidir.

Novec 1230 Alternatifi

Yeni yatırımlarda FM200’ün yanında Novec 1230 (FK-5-1-12) de sık değerlendiriliyor. Oda sıcaklığında sıvı olan bu gaz, çok düşük küresel ısınma potansiyeli ve kısa atmosfer ömrüyle öne çıkıyor. Buna karşın tasarım, dolum ve depolama koşulları farklıdır. Mevcut bir FM200 sistemini doğrudan Novec 1230 ile doldurmak mümkün değildir; nozul, boru ve silindir uyumu yeniden değerlendirilmelidir. İki gazın karşılaştırmalı özellikleri için FM200 gazlı söndürme rehberimize bakabilirsiniz.

Yerel Destek

Cenksan’ın merkezi Körfez’deki Yarımca Küçük Sanayi Sitesi’nde. Kocaeli’deki tesisiniz için mevcut FM200 gazlı söndürme sisteminin kontrolü, bakım planı ya da yeni sistemde gaz seçimi konusunda görüşmek isterseniz bize ulaşın. Bakım adımları hakkında ön bilgi için bu yazımızı da okuyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular